Kısa cevap: Islak imza, kâğıda kalemle atılan imzadır. E-imza, kanundaki adıyla güvenli elektronik imza, nitelikli elektronik sertifikaya dayanır ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'na göre elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu doğurur; kanunun saydığı bazı işlemlerde ise kullanılamaz. PDF'e eklenen taranmış ya da çizilmiş imza bir görsel imzadır: E-imzanın hukuki sonucunu doğurmaz, geçerli sayılıp sayılmaması çoğu zaman belgenin türüne ve karşı tarafın kabulüne bağlıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Önemli bir sözleşme ya da resmi bir işlem söz konusuysa belgeyi isteyen kuruma veya bir avukata danışın.
Üç imza türü, tek tabloda
| Islak imza | E-imza (güvenli elektronik imza) | Görsel (taranmış) imza | |
|---|---|---|---|
| Nasıl atılır? | Kâğıda kalemle | Nitelikli sertifika ve imza aracıyla (akıllı kart, USB token ya da mobil imzalı SIM kart) | İmzanın resmi PDF'in üzerine eklenir |
| Kimliğe nasıl bağlanır? | Belgenin aslındaki el yazısı imzayla | Nitelikli sertifikaya dayanarak kimlik tespit edilir | Bağlanmaz; resim herkes tarafından kopyalanabilir |
| Sonradan değişiklik | Tarafların elindeki asıl nüshalarla karşılaştırılabilir | İmzadan sonraki değişiklik tespit edilebilir | PDF sonradan değiştirilebilir, bu tespit edilemez |
| Hukuki sonuç | Elle atılan imza | Elle atılan imzayla aynı (istisnalar hariç) | E-imzanın sonucunu doğurmaz |
| Maliyet | Yok | Sertifika genellikle ücretli ve süreli | Genellikle ücretsiz |
Kanun ne diyor?
Türkiye'de elektronik imzanın hukuki çerçevesini 15 Ocak 2004'te kabul edilen 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu çizer. Kanun önce genel bir tanım yapar: Elektronik imza, “başka bir elektronik veriye eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veri”dir (md. 3).
Islak imzayla eşdeğer tutulan ise bunun özel bir türü olan güvenli elektronik imzadır. Kanunun 4. maddesine göre güvenli elektronik imza:
- münhasıran imza sahibine bağlıdır,
- sadece imza sahibinin tasarrufunda bulunan güvenli elektronik imza oluşturma aracıyla oluşturulur,
- nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imza sahibinin kimliğinin tespitini sağlar,
- imzalanmış elektronik veride sonradan herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının tespitini sağlar.
Hukuki sonucu 5. madde belirler: “Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukukî sonucu doğurur.”
Bir PDF'in üzerine yapıştırılan imza resmi bu dört şartı taşımaz: Bir sertifikaya dayanmaz, kimliği tespit etmez ve belgedeki değişikliği göstermez. Bu yüzden ne kadar gerçek görünürse görünsün güvenli elektronik imza sayılmaz.
İstisnalar: E-imzanın bile yetmediği işlemler
Aynı maddenin ikinci fıkrası, güvenli elektronik imzanın kullanılamayacağı işlemleri sayar. Güncel metin şöyledir:
“Kanunların resmî şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukukî işlemler ile banka teminat mektupları ve Türkiye'de yerleşik sigorta şirketleri tarafından düzenlenen kefalet senetleri dışındaki teminat sözleşmeleri, güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez.”
Yani tapuda yapılan taşınmaz satışı gibi resmî şekle bağlı işlemler ya da evlenme gibi özel bir merasimle yapılan işlemler e-imzayla tamamlanamaz. Kefalet gibi teminat sözleşmeleri de kural olarak bu kapsamdadır. Fıkranın ilk hâlinde yalnızca “teminat sözleşmeleri” yazıyordu; banka teminat mektupları 2016'da 6728 sayılı Kanunla, sigorta şirketlerinin düzenlediği kefalet senetleri de 2021'de 7349 sayılı Kanunla istisnanın dışına çıkarıldı.
E-imzanın yetmediği bir işlemde görsel imzanın hiç yetmeyeceğini söylemeye gerek yok.
Nitelikli elektronik sertifika nedir?
Elektronik sertifika, kanunun tanımıyla “imza sahibinin imza doğrulama verisini ve kimlik bilgilerini birbirine bağlayan elektronik kayıt”tır. Kısaca, dijital imzanızın size ait olduğunu gösteren kimlik kartı gibidir. Nitelikli olanı, kanunun 9. maddesinde sayılan bilgileri taşımak zorundadır; örneğin nitelikli sertifika olduğuna dair ibare, sahibinin kimlik bilgileri, geçerlilik başlangıç ve bitiş tarihleri, seri numarası ve sertifikayı veren sağlayıcının güvenli elektronik imzası.
Sertifikayı veren sağlayıcı, kimliğinizi resmî belgelere göre ya da T.C. kimlik kartınız üzerinden uzaktan güvenilir biçimde tespit etmekle yükümlüdür. Kanun, sağlayıcının imza oluşturma verinizin (gizli anahtarınızın) bir kopyasını alamayacağını ve saklayamayacağını da açıkça yazar (md. 10). Böylece imzanızı oluşturan gizli veri yalnızca sizin elinizde kalır.
E-imza nereden alınır?
Nitelikli elektronik sertifika, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) yetkilendirdiği elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarından alınır. BTK'nın yayımladığı listede şu sağlayıcılar yer alıyor:
- E-Güven (Elektronik Bilgi Güvenliği A.Ş.)
- TürkTrust
- E-Tuğra
- EİMZATR
- Ayyıldız İmza
- Arksigner (ARKİMZA)
- TÜBİTAK Kamu Sertifikasyon Merkezi (yalnızca kamu çalışanlarına hizmet veriyor)
- Emniyet Genel Müdürlüğü Sertifikasyon Merkezi (yalnızca EGM bünyesinde hizmet veriyor)
Liste zamanla değişebilir; başvurmadan önce BTK'daki güncel hâline bakın. Süreç sağlayıcıya göre değişse de genellikle başvuru, kimlik doğrulama ve imza aracının (akıllı kart ya da USB token) teslimi adımlarından oluşur. İmzayı bilgisayarda kullanmak için sağlayıcının anlattığı sürücü ve imza yazılımını kurmanız gerekir.
Mobil imza
Mobil imza, sertifikanın özel bir SIM karta yüklendiği bir e-imza türüdür. Kart okuyucu ya da USB token gerekmez; imzayı SIM kartınız ve belirlediğiniz şifreyle atarsınız. Başvuru mobil operatörler üzerinden yapılır. Örneğin Türk Telekom, başvurunun kimlik belgesiyle yetkili bir mağazada yapıldığını, SIM kartın değiştirildiğini ve hat numarasının aynı kaldığını belirtiyor. Hizmet operatöre göre ücretlendirilir; güncel koşulları kendi operatörünüzden öğrenin.
Görsel imza ne zaman işinizi görür?
Görsel imza hukuken e-imza değildir, ama günlük hayattaki pek çok belgede karşı taraf zaten bunu ister. Karşı tarafın kabul ettiği durumlarda genellikle yeterli olur:
- Okul gezisi ya da etkinlik için veli izin formları
- İş teklifinin kabulü, İK'nın PDF olarak gönderdiği taahhütname ve formlar
- Serbest çalışma teklifleri, sipariş ve fiyat teklifi onayları
- Tarafların PDF üzerinden anlaştığı kira sözleşmeleri gibi özel belgeler
- E-posta ile başvuru kabul eden ve e-imza şartı koymayan kurum dilekçeleri
Böyle bir belgede imzanızı PDF imzalama aracıyla çizerek, yazarak ya da kâğıttaki imzanızın fotoğrafından ekleyebilirsiniz. Adım adım anlatım, fotoğraf çekme ipuçları ve her sayfaya paraf atma için PDF nasıl imzalanır rehberine bakın.
Görsel imzanın yetmediği durumlar
- Kurum açıkça e-imza, mobil imza ya da aslı ıslak imzalı belge istiyorsa. Başvuru ekranındaki ya da yazıdaki talimat belirleyicidir.
- Resmî şekle bağlı işlemler. Tapuda yapılan taşınmaz satışı gibi kanunun resmî şekil öngördüğü işlemler; bunlar e-imzayla bile yapılamaz.
- Teminat sözleşmeleri. Kefalet gibi sözleşmeler, yukarıdaki istisnalar dışında e-imzayla dahi kurulamaz.
- İleride anlaşmazlık çıkabilecek önemli sözleşmeler. Görsel imza, belgeyi sizin imzaladığınızı tek başına kanıtlamaz ve PDF sonradan değiştirilebilir. Yüksek tutarlı ya da uzun süreli bir sözleşmede e-imza ya da ıslak imzalı nüsha daha güvenli bir tercihtir.
Emin değilseniz en kolay yol, belgeyi isteyen kişiye ya da kuruma hangi imza türünü kabul ettiğini yazılı olarak sormaktır.
Pratik ipuçları
- E-imzalı bir PDF'i değiştirmeyin. Güvenli elektronik imza sonradan yapılan değişikliği tespit eder. Dosyayı sıkıştırmak, üzerine görsel imza eklemek ya da başka bir PDF'le birleştirmek imza doğrulamasını bozabilir. PDF'i 1 MB altına indirme rehberimizde de bu yüzden e-imzalı belgeleri sıkıştırmamanızı öneriyoruz.
- İmza resminizi koruyun. Görsel imza kopyalanabilen bir resimdir. İmzanızın fotoğrafını herkese açık yerlerde bırakmayın.
- Kişisel bilgileri gereğinden fazla paylaşmayın. İmzalı bir belgenin kopyasını üçüncü kişilere gönderecekseniz kimlik numarası ve IBAN gibi bilgileri PDF karartma ile kalıcı olarak gizleyebilir, gizli belgeleri PDF şifreleme ile açılış şifresiyle koruyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Taranmış imza geçerli mi?
Taranmış ya da fotoğrafı eklenmiş imza, güvenli elektronik imzanın hukuki sonucunu doğurmaz. Pek çok günlük işte karşı taraf bunu kabul eder; ancak kurum e-imza ya da ıslak imzalı asıl belge istiyorsa yeterli olmaz.
E-imza ile mobil imza arasındaki fark nedir?
İkisi de nitelikli elektronik sertifikaya dayanan güvenli elektronik imzadır. Fark imza aracındadır: E-imzada sertifika akıllı kart ya da USB token üzerinde durur, mobil imzada ise özel bir SIM kartta.
e-Devlet şifresi e-imza yerine geçer mi?
Hayır. e-Devlet şifresi sisteme giriş için kullanılan bir kimlik doğrulama aracıdır; nitelikli elektronik sertifikaya dayanan bir imza değildir.
E-imzayla her sözleşme yapılabilir mi?
Hayır. 5070 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre resmî şekle veya özel bir merasime tabi işlemler ile belirli istisnalar dışındaki teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imzayla yapılamaz.
PDF'e görsel imza nasıl eklerim?
PDF imzalama aracında dosyanızı yükleyin, imzanızı çizin, yazın ya da fotoğrafını yükleyin ve sayfada istediğiniz yere yerleştirin. Araç ücretsizdir ve üyelik gerektirmez.
